Türkiye Yeminli Tercüme

Schmidt & Schmidt, Türkiye'de yeminli ve noter onaylı belge tercümesi hizmetleri sunmaktadır.

Yabancı belgelerin Türkiye'de resmî olarak kullanılabilmesi için metnin yalnızca Türkçeye çevrilmesi yeterli değildir. Belgenin düzenlendiği ülkeye, belgeyi kabul edecek kuruma ve kullanım amacına bağlı olarak apostil veya konsolosluk tasdiki, yeminli tercüman tarafından tercüme, noter onayı ya da birkaç işlemin birlikte yapılması gerekebilir.

Türkiye'de yeminli tercümanlık sistemi

Türkiye'de yeminli tercümanların çalışması doğrudan noterlik sistemiyle bağlantılıdır. Temel kurallar, 1512 sayılı Türkiye Noterlik Kanunu — Noterlik Kanunu — ve Noterlik Kanunu Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.

Noterlik Kanunu'nun 103. maddesi noter tarafından tercüme işleminin düzenlenmesini, Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 96. maddesi ise tercümanın görevlendirilmesi ve noter huzurunda yemin etmesi usulünü düzenlemektedir.

Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 96. maddesine göre noter, tercümanın ilgili dili bildiğinden emin olmalıdır. Bunun için diploma, sertifika, başka belgeler veya yeterliliğin başka şekillerde kontrol edilmesi kullanılabilir.

Bundan sonra tercüman noter huzurunda yemin eder ve ilgili tutanak noterlikte saklanır.

Dolayısıyla Türk hukukundaki yeminli tercüman kavramı, tercümanın huzurunda yemin ettiği noterle yakından bağlantılıdır.

Tercümenin noter onayı ne zaman gerekli değildir?

Türkiye'de her tercümenin noter tarafından onaylanması gerekmez.

Tercüme yalnızca bilgi edinme, şirket içi çalışma, belgenin ön incelemesi, bir işlemin hazırlanması veya kabul eden tarafın resmî olarak onaylanmış tercüme talep etmediği başka bir amaçla kullanılıyorsa, noter işlemi olmadan normal veya yeminli tercüme yeterli olabilir.

Ayrıca bazı devlet kurumları, bankalar, üniversiteler, konsolosluklar ve ticari kuruluşlar tercümenin şekline ilişkin kendi gerekliliklerini belirleyebilir.

Bu nedenle soru “bu belge türü için genel olarak noter gerekir mi?” şeklinde değil, “belirli bir kurum belirli bir işlem için hangi tercüme şeklini talep ediyor?” şeklinde sorulmalıdır.

Schmidt & Schmidt, müşteri gerçekte ihtiyaç duymuyorsa noter onayı, apostil veya diğer işlemler için ödeme yapmaması amacıyla, tercümeye başlamadan önce gerekli belge düzenleme seviyesinin belirlenmesine yardımcı olur.

Türkiye'de yeminli tercüme prosedürü

Yeminli tercüman tercümeyi yapar ve kendi imzasıyla onaylar.

Ancak yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme aynı şey değildir.

1512 sayılı Türkiye Noterlik Kanunu'nun 103. maddesi, tercüme işleminin noter tarafından düzenlenmesini öngörmektedir. Yeminli tercüman kullanıldığında tasdik şerhinde tercümana ilişkin bilgiler belirtilir ve ardından noter tarih, imza ve mühür koyar.

Tercümeyi noter onaylı bir belgeye dönüştüren işlem tam olarak noterlik işlemidir.

Tercüme herhangi bir noterde onaylatılabilir mi?

Her zaman değil. Türk sisteminde tercümanın yemini, ilgili yemin tutanağının bulunduğu noterlikle bağlantılıdır.

Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 96. maddesi, noterin kendi noterliğinde yemin tutanağı bulunmayan bir kişiye tercüme yaptıramayacağını öngörmektedir.

Bu nedenle bir noterle çalışan tercüman, otomatik olarak Türkiye'deki bütün noterler için yeminli tercüman hâline gelmez.

Bu, müşterinin her zaman şahsen yalnızca belirli bir noterliğe başvurmak zorunda olduğu anlamına gelmez. Mevzuat, gerekli tercüme işleminin başvuru yapılan yerde gerçekleştirilemediği durumlarda noterler arasında işlem yapılmasına imkân tanımaktadır.

Bu nedenle uygulamada, özellikle belgenin acil hazırlanması gerekiyorsa veya nadir bir dil söz konusuysa, hangi tercümanın ve hangi noterin işlemde yer alacağının önceden belirlenmesi önemlidir.

Asıldan ve fotokopiden tercüme: aslından ve fotokopisinden

Türkiye'de tercümenin tam olarak hangi belgeden yapıldığını dikkate almak önemlidir.

Noterlik ve tercüme uygulamasında özellikle aşağıdaki ifadeler kullanılabilir:

Sıradan bir fotokopiden yapılan tercümenin noter tarafından onaylanmış olması, tek başına noterin bu fotokopinin aslına uygunluğunu doğruladığı anlamına gelmez.

Kabul eden kurum asıl belgeden veya noter onaylı suretten yapılmış tercüme talep ediyorsa, basit fotokopiden yapılan tercüme uygun olmayabilir.

Bu nedenle işleme başlamadan önce tam olarak neyin gerekli olduğu belirlenmelidir:

• asıl belgeden tercüme;
• noter onaylı suretten tercüme;
• sıradan bir kopyadan tercüme;
• noter onaylı tercüme;
• tercümeli noter sureti;
• kaynak belgenin üzerine apostil;
• noter onaylı tercümenin üzerine apostil.

Belgenin tamamını tercüme etmek gerekir mi? Kısmi tercüme — kısmi çeviri

Her durumda belgenin tamamını tercüme etmek gerekli değildir. Belgenin kullanım amacına ve kabul eden kurumun gerekliliklerine bağlı olarak yalnızca belirli sayfaların, bölümlerin veya bilgilerin tercüme edilmesi yeterli olabilir.

Bu tür tercümeye kısmi tercüme denir.

Kısmi tercüme ile aslından / fotokopisinden kavramları tercümenin farklı özelliklerini tanımlar. Kısmi tercüme, belgenin yalnızca bir bölümünün tercüme edildiğini; aslından veya fotokopisinden ise tercümenin asıl belgeden mi yoksa kopyadan mı yapıldığını belirtir.

Bu nedenle kısmi tercüme de asıl belgeden yapılabilir ve ilgili aslından ibaresini taşıyabilir. Belgenin yalnızca bir bölümünün tercüme edilmesi, tek başına tercümenin kopyadan yapıldığı anlamına gelmez.

Örneğin müşteri çok sayfalı bir kurumsal belgenin aslını ibraz edebilir, ancak belirli bir işlem için yalnızca yönetici bilgilerinin bulunduğu sayfanın, sözleşmenin belirli bir hükmünün, sicil kaydının veya başka belirli bir bilginin tercümesine ihtiyaç duyabilir.

Bu durumda, belgenin tamamı tercüme edilmese bile tercüme asıl belgeden — aslından yapılmış olarak kalabilir.

Kısmi tercümede, kaynak belgenin tam olarak hangi bölümünün tercüme edildiği açık olmalıdır. Yalnızca belirli sayfaları, maddeleri veya bilgileri kapsıyorsa, böyle bir tercüme belgenin tamamının tercüme edildiği izlenimini yaratmamalıdır.

Kısmi tercüme kullanımının mümkün olup olmadığı, kabul eden kurumun gereklilikleri dikkate alınarak belirlenmelidir. Belirli bir işlem için tam tercüme gerekiyorsa, kısmi tercüme yeterli olmayacaktır.

Schmidt & Schmidt çalışmaya başlamadan önce belgenin tamamının gerçekten tercüme edilmesinin gerekli olup olmadığını belirleyebilir. Yalnızca belirli bir bölüm yeterliyse, bu durum asıl belge yerine kopya kullanılmasına gerek kalmadan iş hacmini, süreyi ve tercüme maliyetini azaltabilir.

Türkiye'de apostil ve noter onaylı tercüme

Yabancı bir resmî belge Türkiye'de kullanılacaksa, öncelikle belgenin legalizasyon gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesi gerekir.

1961 Lahey Sözleşmesi'ne taraf devletlerin belgeleri için ilgili durumlarda apostil uygulanır. Diğer devletlerden gelen belgeler için konsolosluk tasdiki veya uluslararası anlaşmalarda öngörülen başka bir işlem gerekebilir.

Apostil yabancı belgenin bir parçasıysa, tercüme sırasında kural olarak apostil metni de dahil olmak üzere belgenin tamamı tercüme edilir.

Tercümana ait tek bir imza neden tercümeye apostil alınması için yeterli değildir?

Apostilin doğrudan tercüme üzerine alınması gerekiyorsa, yalnızca yeminli tercümanın imzası kural olarak yeterli değildir.

Apostil şunları doğrular:

• imzanın gerçekliğini;
• belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla hareket ettiğini;
• gerektiğinde mühür veya kaşenin gerçekliğini.

Apostil, belgenin içeriğinin doğruluğunu veya tercümenin kalitesini doğrulamaz.

Yeminli tercüman yalnızca noter huzurunda yemin ettiği için kamu görevlisi hâline gelmez. Bu nedenle tercüme genellikle önce noter tarafından onaylanır ve ardından noter belgesine apostil uygulanabilir.

Tipik işlem sırası:

1. yeminli tercüman tarafından tercüme;
2. tercümenin noter tarafından onaylanması;
3. yetkili Türk makamı tarafından apostil.

Bununla birlikte kaynak belgenin apostili ile noter onaylı tercümenin apostili birbirinden ayrılmalıdır. Kabul eden kurumun gerekliliklerine bağlı olarak bunlardan biri veya her ikisi gerekebilir.

Başlıca avantajımız — belgenin kullanım amacını dikkate alan tercüme

Aynı kelimenin biçimsel olarak doğru birkaç tercümesi olabilir, ancak bunların her biri belirli bir hukuki veya idari işlem için uygun olmayabilir.

Schmidt & Schmidt önce belgenin nereye sunulacağını ve hangi işlevi yerine getirmesi gerektiğini belirler, ardından tercümanın dikkatini kritik terminolojiye çeker.

Örneğin:

Örneğin kaynak ülkede province olarak adlandırılan bir idari birim, kabul eden kurumun sınıflandırmasında city kategorisine karşılık gelebilir. Böyle bir durumda, orijinalin içeriğini bozmadan kabul eden kurumun anlayacağı bir terim seçilmelidir.

Tam bir karşılık bulunmadığında kaynak kavram parantez içinde korunabilir veya açıklayıcı bir ifadeyle tamamlanabilir.

Kelimesi kelimesine tercüme belgenin anlamını neden değiştirebilir?

Basit bir örneğe bakalım:

Kaynak ifade: Exclusive Distribution Licence.

exclusive kelimesi atlanır ve licence yalnızca genel “haklar” şeklinde aktarılırsa, tercüme taraflar arasındaki ilişkinin niteliği hakkında tamamen farklı bir anlam oluşturabilir.

Doğru ifade belgenin tamamına bağlıdır: münhasır lisans, münhasır dağıtım hakkı veya başka bir hukuki yapı söz konusu olabilir.

Tercümanın görevi, her kelimeyi mekanik olarak en yakın sözlük karşılığıyla değiştirmek değil, orijinalde gerçekten bulunan hukuki içeriği doğru şekilde aktarmaktır.

Görevimiz belgeyi istenen sonuca göre değiştirmek değil, biçimsel olarak kabul edilebilir ancak başarısız seçilmiş tek bir kelime tercümesinin belgenin hukuki anlamını değiştirmesini önlemektir.

Bu özellikle sözleşmeler, lisanslar, vekâletnameler, kurumsal belgeler, mahkeme belgeleri, ticaret sicili belgeleri, yetki belgeleri, diplomalar ve göç belgeleri açısından önemlidir.

İsimler, şirket unvanları, tarihler ve transliterasyon

Resmî tercümede yalnızca belgenin içeriğinin değil, kimlik belirleyici bilgilerin de doğru şekilde aktarılması önemlidir.

Özellikle aşağıdakilere dikkat edilmelidir:

• ad ve soyad;
• tüzel kişinin unvanı;
• devlet kurumunun adı;
• adres;
• belge numarası;
• tarihler;
• idari ve bölgesel birimler;
• eğitim kurumlarının ve görevlerin adları.

Aynı adın Latin alfabesinde birden fazla transliterasyon şekli bulunabilir. Örneğin bir belgede Aleksandr olarak yazılan bir isim başka bir belgede Alexander olarak görülebilir.

Aynı kişiden söz edildiği açık olsa bile, resmî bir işlem açısından bu farklılık önem taşıyabilir.

Bu nedenle kişisel belgelerin tercümesinde ad ve soyadın yazılışını öncelikle pasaport veya kişinin hedef ülkede kimliğinin belirlenmesi için kullanılacak başka bir belgeyle karşılaştırmaya çalışıyoruz.

Benzer bir sorun şirket adlarında da ortaya çıkar. Tescilli ticaret unvanı her zaman kelimesi kelimesine tercüme edilmemelidir. Bazı durumlarda şirketin resmî adının korunması, hukuki türün tercümesinin veya açıklamasının ise ayrıca verilmesi gerekir.

Tarihler, belge numaraları, tutarlar ve diğer tanımlayıcı bilgiler de tercüman tarafından keyfî olarak “düzeltilmemeli” veya uyarlanmamalıdır. Kaynak belgede alışılmadık bir tarih sistemi veya işaretleme biçimi bulunuyorsa, tercümenin hem anlaşılır kalmasını hem de orijinale uygun olmasını sağlayacak şekilde dikkate alınmalıdır.

Hata noter onayından sonra fark edilirse ne yapılmalıdır?

Hata noter işleminden önce fark edilirse, genellikle işlem tamamlanmadan önce tercümede düzeltilebilir.

Tercüme zaten noter tarafından düzenlenmişse durum daha karmaşıktır.

Düzenlenmiş noter belgesinin elektronik kopyasındaki metni basitçe değiştirip onu orijinalmiş gibi kullanmaya devam etmek mümkün değildir.

Hatanın niteliğine, işlemin hangi aşamada olduğuna ve noterin gerekliliklerine bağlı olarak düzeltilmiş tercümenin hazırlanması, yeniden noter işlemi yapılması veya noterlik prosedüründe öngörülen başka bir işlem gerekebilir.

Yanlış tercümeye zaten apostil uygulanmış veya belge yurt dışında kullanım için legalize edilmişse, düzeltmeden sonra sonraki aşamaların da yeniden yapılması gerekebilir.

Bu nedenle Schmidt & Schmidt hata tespit edildiğinde önce belgenin hangi aşamada olduğunu ve hangi işlemlerin gerçekten tekrarlanması gerektiğini belirler.

İnternet sitelerinin tercümesi ve e-Tespit sistemi

Bir web sayfasındaki metnin tercümesi ile belirli bir bilginin belirli bir zamanda gerçekten belirli bir internet adresinde bulunduğunun kanıtlanması birbirinden ayrılmalıdır.

Tercüman kendisine verilen çıktıyı veya dosyayı tercüme edebilir. Ancak tercüme ve noter onayı, tek başına bu metnin belirtilen tarihte gerçekten belirtilen internet sitesinde bulunduğunu kanıtlamaz.

Türkiye'de internet içeriğinin resmî olarak tespiti için Türkiye Noterler Birliği bilgi sistemi üzerinden çalışan özel noterlik prosedürü e-Tespit bulunmaktadır.

Elektronik tespitin hukuki dayanağını 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 198/A maddesi ve Noterlik İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Hakkında Yönetmelik oluşturmaktadır.

Bir internet sayfası örneğin mahkeme veya başka bir resmî işlemde kullanılacaksa, işlem sırası şu şekilde olabilir:

1. internet içeriğinin e-Tespit ile tespit edilmesi;
2. noter belgesinin düzenlenmesi;
3. gerektiğinde tespit edilen içeriğin tercümesi;
4. yurt dışında kullanılacaksa apostil veya başka bir legalizasyon gerekip gerekmediğinin belirlenmesi.

Schmidt & Schmidt, bir web sayfasının basit tercümesinin yeterli olup olmadığının veya önce internet içeriğinin resmî olarak tespit edilmesinin gerekip gerekmediğinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Resmî tercümeye konu olabilecek belgeler:

Türkiye'de yeminli tercüme ücreti

Ücret; belgenin hacmine, dil çiftine, içeriğin ve düzenin karmaşıklığına, noter onayı gerekip gerekmediğine ve ek işlemlere bağlıdır.

Fiyat, belge incelendikten sonra bireysel olarak belirlenir.

Bununla birlikte çok sayfalı bir belgenin tamamının tercümesi için her zaman ödeme yapılması gerekmez. Kabul eden kurum için yalnızca belirli bir bölüm yeterliyse ve kısmi tercüme kabul ediliyorsa, ücret yalnızca gerekli hacim üzerinden hesaplanabilir.

Noter onayı, apostil, konsolosluk tasdiki, e-Tespit ve kurye teslimatı gerektiğinde ayrıca hesaplanır.

Türkiye'de yeminli tercüme süreleri

Süre; belgenin hacmine ve karmaşıklığına, dile, ilgili yeminli tercümanın müsaitliğine ve noter işlemi gerekip gerekmediğine bağlıdır.

Ek olarak apostil, legalizasyon veya başka bir resmî işlem gerekiyorsa, toplam süre ilgili makamların çalışma sürelerine de bağlıdır.

Hazır belgelerin Türkiye'den kurye ile teslimatı ayrıca ücretlendirilir.

Tercüme nasıl sipariş edilir?

Ön kontrol için bize belgenin taranmış kopyasını gönderin ve aşağıdaki bilgileri bildirin:

• belgenin hangi ülkede düzenlendiği;
• nerede kullanılacağı;
• hangi kuruma sunulacağı;
• hangi işlem için gerekli olduğu;
• hangi dile tercüme edilmesi gerektiği;
• belgenin aslının mevcut olup olmadığı.

Belge hacimliyse, kabul eden kuruma tam olarak hangi bilgilerin sunulması gerektiğini de belirtin. Tam tercümenin gerekli olup olmadığını veya kısmi tercümenin yeterli olup olamayacağını kontrol edebiliriz.

Bu bilgilere dayanarak tercümenin asıl belgeden mi yoksa kopyadan mı, tam mı yoksa kısmi mi yapılması gerektiğini ve noter onayı, apostil, konsolosluk tasdiki veya başka bir işlem gerekip gerekmediğini belirleyebiliriz.

Resmî kaynaklar

Belgeler hazırlanırken güncel gerekliliklerin resmî kaynaklardan kontrol edilmesi tavsiye edilir:

• Türkiye Adalet Bakanlığı — Noterlik Kanunu — 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nu içeren Türkiye Adalet Bakanlığının resmî mevzuat bölümü.
• Türkiye Adalet Bakanlığı — Noterlik Kanunu Yönetmeliği — noterlik faaliyetlerini düzenleyen mevzuatın resmî bölümü.
• Türkiye Noterler Birliği / e-Devlet — e-Tespit — internet içeriğinin tespiti için resmî elektronik hizmet.
• HCCH — 5 Ekim 1961 tarihli Apostil Sözleşmesi — yabancı resmî belgelerin tasdik zorunluluğunu kaldıran Lahey Sözleşmesi'nin resmî metni.

Türkiye'de yeminli tercüme hakkında sık sorulan sorular