Türkiye'de Boşanma Kararları İçin Apostil ve Legalizasyon

Boşanma davası sona ermiş olsa bile, boşanmayla ilgili belgeler yıllar sonra uluslararası işlemlerde yeniden gündeme gelebilir. Türkiye'de boşanmış bir kişinin daha sonra yeniden evlenmek, vatandaşlık veya oturma izni almak, soyadını değiştirmek, miras işlemlerini tamamlamak, çocukların velayetiyle ilgili bir işlem yapmak ya da başka bir resmî prosedürü yürütmek için boşandığını yurt dışında belgelemesi gerekebilir. Tersi durum da oldukça yaygındır: kişi yurt dışında boşanmıştır, ancak bu boşanmanın Türkiye'de belgelendirilmesi, tasdik edilmesi, tercüme edilmesi veya nüfus kayıtlarına işlenmesi gerekir.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında Türkiye'de 193.793 çift boşandı. Uluslararası işlemlerde asıl zorluk çoğu zaman boşanmanın kendisi değil, sonrasında gerekli olan belgelerdir. Türkiye'deki bir boşanmayı hangi belge kanıtlar? Mahkeme kararında kesinleşme şerhi bulunması gerekir mi? Apostil nereden alınır? Belgenin kullanılacağı ülke apostili kabul etmiyorsa ne yapılır? Tanıma ve tenfiz davası açmak gerekir mi? Yıllar önce verilen boşanma kararının aslı kaybolmuşsa nasıl yeniden temin edilir?

Aşağıda, Türkiye'deki boşanma belgelerinin nasıl temin edildiğini ve yurt dışında kullanılmak üzere nasıl hazırlandığını, ayrıca yabancı ülkelerde verilen boşanma kararlarının Türkiye'de resmî işlemlerde kullanılabilmesi için nasıl hazırlanması gerektiğini açıklıyoruz. Bunun yanında temel hukuki şartlara, uygulamada sık karşılaşılan sorunlara ve gereksiz gecikmelerin önüne geçmek için dikkat edilmesi gereken noktalara da değiniyoruz.

Temel terimler

Boşanma Kararı, Türkiye'de evliliğin sona ermesine hükmeden mahkeme kararıdır. Uluslararası işlemlerde genellikle en önemli belgedir.

Kesinleşme Şerhi, mahkeme kararının kesinleştiğini gösterir. Bu ayrım önemlidir; çünkü mahkemenin karar verdiği tarih ile kararın hukuken kesinleştiği tarih aynı olmayabilir.

Tanıma, yabancı bir mahkeme kararının hukuki sonuçlarının Türkiye'de kabul edilmesini ifade eder. Tenfiz ise yabancı kararın Türkiye'de icra edilmesi gereken hükümlerinin uygulanabilmesini sağlayan süreçtir.

Nüfus Kayıt Örneği, kişinin nüfus ve medeni hâl bilgilerini içeren resmî bir belgedir. İngilizcede bu belge için civil registry extract ifadesi de sıkça kullanılır. Yurt dışındaki işlemin niteliğine bağlı olarak kişinin mevcut medeni hâlini belgelemek amacıyla kullanılabilir.

Türkiye'de boşanma: anlaşmalı ve çekişmeli boşanma

Türkiye'deki boşanma davaları genel olarak anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olarak ikiye ayrılır.

Anlaşmalı boşanmada eşler hem evliliğin sona ermesi hem de boşanmanın sonuçları konusunda anlaşırlar. Türk hukukuna göre bu yola başvurulabilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve kanunda öngörülen diğer şartların yerine getirilmesi gerekir. Eşler genellikle nafaka, tazminat, velayet ve çocuklarla ilgili düzenlemeler üzerinde anlaşır; mahkeme de boşanmaya karar vermeden önce bu anlaşmayı inceler.

Çekişmeli boşanmada ise eşler boşanmanın kendisi veya boşanmanın sonuçlarından biri ya da birkaçı konusunda anlaşamazlar. Bu nedenle dava çok daha uzun sürebilir ve evlilik birliğinin koşulları, çocuklar, mali talepler, nafaka, tazminat veya diğer hususlara ilişkin delillerin incelenmesini gerektirebilir.

Ancak boşanma belgesini daha sonra yurt dışında kullanacak kişi açısından anlaşmalı veya çekişmeli boşanma arasındaki farkın önemi azalır. Her iki durumda da asıl soru aynıdır: evliliğin hukuken sona erdiğini ve mahkeme kararının kesinleştiğini hangi resmî belge gösterir?

Türkiye'de boşanmayı hangi belge kanıtlar?

Temel belge normalde Türk mahkemesi tarafından verilmiş kesinleşmiş boşanma kararıdır. Yabancı makamlar bu belge için farklı ifadeler kullanabilir. Örneğin bir talepte “Turkish divorce judgment”, “divorce decree”, “final divorce decision”, “certified divorce judgment” veya kısaca “divorce certificate from Turkey” ifadeleriyle karşılaşabilirsiniz.

Yabancı makamın kullandığı terim tek başına belirleyici değildir. Önemli olan, makamın belgenin hangi hususu kanıtlamasını istediğidir. Yalnızca kişinin hâlen boşanmış olduğunu görmek isteyen bir nüfus veya medeni hâl makamı ile boşanma kararının içeriğini ve hükümlerini incelemek isteyen bir mahkeme farklı belgeler talep edebilir.

Örneğin Türkiye'de boşandıktan sonra yurt dışında yeniden evlenmek isteyen bir kişiden boşanma kararının tamamı istenebilir. Başka bir makam ayrıca kararın hangi tarihte kesinleştiğini gösteren bir belge talep edebilir. Bazı idari işlemlerde ise kişinin güncel medeni hâlini gösteren bir nüfus kayıt örneği yeterli olabilir.

Bu nedenle yeni bir belge temin etmeden, apostil yaptırmadan veya tercüme siparişi vermeden önce belgeyi kabul edecek makamın şartlarını kontrol etmek faydalıdır. Yanlış belgenin temin edilmesi ve tasdik ettirilmesi gereksiz masraf ve zaman kaybına yol açabilir.

Kesinleşme şerhi neden bu kadar önemlidir?

Boşanma kararının verilmiş olması, kararın mutlaka kesinleştiği anlamına gelmez. Türk mahkemesi boşanmaya karar vermiş olabilir, ancak kararın kesinleşmesi için tamamlanması gereken usul işlemleri henüz sona ermemiş olabilir.

Kesinleşme şerhi, mahkeme kararının artık kesinleştiğini gösterir. Uluslararası işlemlerde bu şerh, boşanma kararının kendisi kadar önemli olabilir. Çünkü yabancı makam çoğu zaman yalnızca Türk mahkemesinin boşanmaya hükmettiğini değil, evliliğin hukuken kesin olarak sona erdiğini de görmek ister.

Bu ayrım özellikle eski belgelerde önem taşır. Bir kişinin elinde yıllar önce verilmiş gerekçeli kararın fotokopisi bulunabilir ve doğal olarak bunun eksiksiz bir boşanma belgesi olduğunu düşünebilir. Ancak belgede kararın kesinleştiğine ilişkin bilgi yoksa yabancı makam belgeyi kabul etmeyebilir veya ek belge talep edebilir.

Pratik tavsiye: apostil yaptırmadan veya maliyetli bir tercüme sipariş etmeden önce kararın kesinleştiğini yeterli şekilde gösterip göstermediği kontrol edilmelidir.

Türk boşanma kararına apostil yapılabilir mi?

Evet. Türk mahkemesinin verdiği boşanma kararı bir adli belgedir. Belge, Türkiye ile arasında Lahey Apostil Sözleşmesi'nin uygulandığı bir ülkede kullanılacaksa normalde apostil ile tasdik edilebilir.

Türkiye'de adli belgelere apostil, sıradan idari belgelerden farklı bir usulle verilir. Adli belgelere ilişkin apostiller, ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yerlerdeki yetkili Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlıkları tarafından düzenlenir.

Bu nedenle öncelikle hangi mahkeme belgesine ihtiyaç olduğunu belirlemek gerekir. Müşterinin elinde usulüne uygun şekilde onaylanmış ve kesinleşmiş bir karar varsa belge doğrudan apostil işlemine hazırlanabilir. Yalnızca eski bir fotokopi veya eksik bir nüsha varsa önce yeni bir onaylı suret ya da eksik kesinleşme şerhinin alınması gerekebilir.

Tipik işlem sırası: gerekli kesinleşmiş boşanma kararının temini → adli apostil → gerekiyorsa tercüme → belgenin yurt dışında kullanılması

Apostil, boşanma kararının içeriğinin doğru olduğunu tasdik etmez ve boşanma kararını yeniden incelemez. Apostilin amacı, resmî belgenin gerçekten yetkili makamdan düzenlendiğini doğrulamak ve belgenin Apostil sistemine taraf başka bir ülkede kullanılabilmesini sağlamaktır.

Boşanma kararına elektronik apostil yapılabilir mi?

Türkiye'de e-Apostil sistemi de bulunmaktadır ve mahkeme kararları hâlihazırda elektronik apostil düzenlenebilen belgeler arasındadır.

Bu yöntem özellikle yurt dışında yaşayan kişiler için oldukça pratik olabilir; çünkü apostilli elektronik belge dijital olarak alınabilir ve doğrulanabilir. Bununla birlikte bir belgenin hukuken geçerli olması ile uygulamada her makam tarafından aynı şekilde kabul edilmesi her zaman aynı şey değildir. Yabancı makam kendi usul şartları nedeniyle belirli işlemlerde kâğıt üzerinde onaylı belge talep edebilir.

Bu nedenle yalnızca daha hızlı veya daha pratik olduğu için elektronik belgeyi tercih etmeden önce, boşanma belgesini kabul edecek makamın e-Apostil ve elektronik mahkeme kararını kabul edip etmediği kontrol edilmelidir.

Nüfus kayıt örneği boşanmayı kanıtlamak için yeterli midir?

Bazı durumlarda evet, ancak her zaman değil.

Türkiye'deki boşanma nüfus kayıtlarına işlendiğinde nüfus kayıt örneğinde kişinin medeni hâline ilişkin bilgiler yer alabilir. Yabancı makam yalnızca kişinin şu anda boşanmış olduğunu görmek istiyorsa nüfus kayıt örneği yeterli olabilir.

Ancak nüfus kayıt örneği her işlemde boşanma kararının yerini tutmaz. Kabul eden makam mahkemenin verdiği kararın içeriğini incelemek, kararın kesinleştiği tarihi tam olarak görmek, velayet düzenlemesini kontrol etmek veya kararın başka bir hükmünü değerlendirmek istiyorsa boşanma kararının tamamını talep edebilir.

Türk nüfus kayıt örneklerine de apostil yapılabilir; bu işlem e-Apostil sistemi üzerinden de gerçekleştirilebilir. Bu nedenle nüfus kayıt örneği ile boşanma kararı arasında tercih yapılırken hangi belgenin daha kolay alınabildiğine değil, belgenin hangi amaçla kullanılacağına bakılmalıdır.

Apostil, dayanak belgenin ne kadar güncel olması gerektiğini normalde belirlemez. Belgeyi kabul eden makam yakın tarihli bir nüfus kayıt örneği, medeni hâl belgesi veya medeni durum belgesi isteyebilir. Bazı uluslararası medeni hâl işlemlerinde başvurudan üç veya altı aydan daha önce düzenlenmiş belgeler kabul edilmeyebilir. Bu nedenle belge temin edilip apostillenmeden önce kabul eden makamın güncellik şartları kontrol edilmelidir.

Formül B bir boşanma belgesi midir?

Hayır, genel anlamda bir boşanma belgesi değildir. Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B), evlilik kaydına ilişkin çok dilli bir belgedir. Uluslararası medeni hâl işlemlerinde sıkça kullanılır; ancak kesinleşmiş boşanma kararının yerine otomatik olarak geçmez.

Yabancı makam önceki evliliğin sona erdiğinin kanıtlanmasını istiyorsa kesinleşmiş Türk boşanma kararını veya boşanmayı gösteren başka bir resmî kayıt talep edebilir. Makam yalnızca evliliğin kendisine ilişkin bilgi istiyorsa Formül B farklı bir amaçla kullanılabilir.

Bu nedenle bir evliliğin varlığını belgelemek ile evliliğin hukuken sona erdiğini belgelemek birbirinden ayrılmalıdır.

Hedef ülke apostili kabul etmiyorsa ne yapılır?

Lahey Apostil Sözleşmesi resmî belgelerin uluslararası kullanımını önemli ölçüde kolaylaştırır; ancak her ülke veya her durum için geçerli değildir. Türk boşanma kararı Apostil sisteminin uygulanmadığı bir ülkede kullanılacaksa farklı bir tasdik yolu belirlenmelidir.

Türk boşanma kararının konsolosluk tasdiki

Bu durumda seçeneklerden biri konsolosluk tasdikidir. Apostilin kullanılamadığı bir ülkede kullanılacak veya belirli yabancı büyükelçiliklere sunulacak Türk mahkeme kararlarında izlenecek prosedür, adli apostil sürecinden farklıdır.

Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından uygulanan prosedüre göre, ilk olarak mahkeme kararının noter onaylı sureti hazırlanabilir. Noter tasdiki, belge Dışişleri Bakanlığına sunulmadan önce yetkili Valilik veya Kaymakamlık tarafından tasdik edilir. Hedef ülkeye bağlı olarak daha sonra o ülkenin büyükelçiliği veya konsolosluğunda da tasdik işlemi gerekebilir.

Uygulanabilecek bir tasdik zinciri: Türk mahkeme kararı → noter onaylı suret → Valilik veya Kaymakamlık tasdiki → Türkiye Dışişleri Bakanlığı → hedef ülkenin büyükelçiliği veya konsolosluğu

Ancak bu sıra Apostil Sözleşmesi'nin uygulanmadığı her ülke için otomatik olarak kullanılmamalıdır. Büyükelçiliklerin asıl belge, suret, tercüme, ön tasdik, randevu ve ücretlerle ilgili farklı şartları olabilir. Bu nedenle doğru prosedür, boşanma belgesinin kullanılacağı ülkeye göre ayrıca kontrol edilmelidir.

Uluslararası anlaşmalar işlemi kolaylaştırabilir

Her belgenin mutlaka ya apostil alması ya da tam konsolosluk tasdikinden geçmesi gerektiğini düşünmek de doğru değildir. Türkiye, hukuki iş birliği ve resmî belgelerin kullanımına ilişkin çeşitli ikili ve çok taraflı anlaşmalara taraftır. Ülkeye, belge türüne ve kullanım amacına bağlı olarak bu anlaşmalar tasdik prosedürünü kolaylaştırabilir veya normalde gerekli olacak bir legalizasyon işlemini tamamen ortadan kaldırabilir.

Bu nedenle sorulması gereken ilk soru yalnızca “Bu ülke Apostil Sözleşmesi'ne taraf mı?” olmamalıdır. Asıl soru şudur: bu Türk belgesi, bu makam nezdinde kullanılacaksa hangi tasdik prosedürü uygulanır?

Yabancı bir mahkeme belgeyi doğrudan Türkiye'den isteyebilir mi?

Apostil ve konsolosluk tasdikinden farklı bir yol daha vardır. Türk boşanma kararı yabancı bir mahkemede yürütülen davada delil olarak gerekiyorsa, yabancı mahkeme bazı durumlarda uluslararası adli yardımlaşma yoluyla Türk adli makamlarından bilgi veya onaylı belge talep edebilir.

Uluslararası adli yardımlaşma, farklı ülkelerdeki yargı makamlarının delillerin, bilgilerin, asılların ve kayıtların onaylı suretlerinin temini gibi konularda iş birliği yapmasını sağlar. İzlenecek yol; uygulanabilir uluslararası sözleşmeye, ikili anlaşmaya, merkezi makam prosedürüne veya Türkiye ile talepte bulunan ülke arasındaki iş birliğini düzenleyen diğer kurallara bağlıdır.

Bu, özel bir kişinin apostil almak yerine kendi tercihiyle kullanabileceği alternatif bir yöntem değildir. Talep yetkili adli makamlar üzerinden başlatılır. Bununla birlikte yabancı mahkeme Türk belgesini resmî kanallardan doğrudan temin ediyorsa veya etmesi gerekiyorsa, kişinin belgeyi kendi başına bir idari makama sunacakmış gibi hazırlamasına gerek kalmayabilir.

Önemli: apostil, konsolosluk tasdiki, uluslararası anlaşma kapsamında tasdikten muafiyet ve uluslararası adli yardımlaşma birbirinden farklı prosedürlerdir. Hangi yolun uygulanacağı belgenin nerede kullanılacağına ve belgeyi kimin talep ettiğine bağlıdır.

Türk boşanma kararı nasıl tercüme edilmelidir?

Boşanma kararları, sıradan medeni hâl belgelerine göre oldukça uzun olabilir. Türk mahkemesinin kararı; yargılama sürecini, tarafların beyanlarını, mahkemenin gerekçesini, velayet düzenlemelerini, nafaka, tazminat ve hüküm bölümünü içerebilir.

Bu nedenle belgeyi kabul edecek makama kararın tamamının mı yoksa yalnızca belirli bir onaylı bölümünün mü tercüme edilmesi gerektiği sorulmalıdır. Bazı makamlar tam tercüme isterken, bazıları esas olarak hüküm kısmı ve boşanmanın kesinleştiğini gösteren bölümle ilgilenir.

Apostil veya konsolosluk tasdiki gerekiyorsa genellikle önce tasdik sürecini tamamlamak, ardından belgenin tamamını apostil, kesinleşme şerhi ve diğer resmî mühür ve kaşelerle birlikte tercüme ettirmek daha pratiktir. Böylece karar önce tercüme edildikten sonra apostil veya diğer tasdik sayfalarının da ayrıca tercüme edilmesi gerektiğinin ortaya çıkması önlenir.

İsimlere özellikle dikkat edilmelidir. Kişi evlendiğinde bir soyadı, boşandığında başka bir soyadı, mevcut pasaportunda ise üçüncü bir isim biçimini kullanıyor olabilir. Türk belgelerindeki isimler Rusça, Arapça, Ukraynaca, Çince, Kazakça veya başka bir dilde düzenlenmiş belgelerle karşılaştırıldığında transliterasyon nedeniyle ek farklılıklar ortaya çıkabilir. İsimler arasındaki bağlantı açık değilse ilave medeni hâl veya isim değişikliği belgeleri gerekebilir.

Türk boşanma kararı kaybolmuşsa ne yapılır?

Boşanma kararının aslının kaybolması oldukça yaygın bir durumdur. Özellikle boşanmanın yıllar önce gerçekleştiği ve kişinin daha sonra yurt dışına taşındığı durumlarda bu sorunla sık karşılaşılır.

Birçok durumda kararın yeni bir onaylı suretini almak mümkündür. İlk adım ilgili mahkeme dosyasını tespit etmektir. Dosya numarasının bilinmesi aramayı önemli ölçüde kolaylaştırır, ancak her zaman zorunlu değildir. Boşanmanın yaklaşık tarihi, eski eşlerin adları ve davanın görüldüğü mahkeme veya şehir dosyanın bulunmasına yardımcı olabilir.

Eski boşanma dosyaları adli arşive devredilmiş olabilir. Bu durumda belgenin bulunması biraz daha uzun sürebilir; ancak bu, belgenin artık mevcut olmadığı anlamına gelmez.

Doğru dosya tespit edildikten sonra hangi karar nüshasının mevcut olduğu, ayrıca kesinleşme şerhi gerekip gerekmediği ve belgeyi talep eden kişinin belgeyi doğrudan alıp alamayacağı veya yetkili bir temsilci aracılığıyla hareket etmesinin gerekip gerekmediği belirlenebilir.

Belge yurt dışında kullanılacaksa işlem yalnızca mahkeme kararının alınmasıyla sınırlı kalmaz. Onaylı karar, hedef ülkenin gerektirdiği apostil, konsolosluk tasdiki veya başka bir tasdik işleminden geçirilebilir; ardından tercüme edilip uluslararası kurye ile gönderilebilir.

Tam bir işlem şu aşamaları içerebilir: mahkeme dosyasının bulunması → kararın onaylı suretinin alınması → kesinleşmenin teyit edilmesi → uluslararası tasdik → tercüme → yurt dışına teslimat

Türkiye'ye gelmeden Türk boşanma kararı alınabilir mi?

Çoğu durumda evet. Türk boşanma belgelerine ihtiyaç duyan birçok kişi artık Türkiye'de yaşamamaktadır ve yalnızca bir mahkeme belgesi almak için Türkiye'ye gelmek istemeyebilir.

Belgenin temsilci aracılığıyla alınıp alınamayacağı; belgenin niteliğine, mahkeme dosyasına erişim koşullarına ve talepte bulunan kişinin yetkisine bağlıdır. Bazı durumlarda vekâletname gerekebilir.

Vekâletname yurt dışında düzenlenmişse Türkiye'de kullanılabilmesi için noter tasdikinden geçirilmesi ve apostillenmesi veya legalize edilmesi gerekebilir. Türkçe tercüme de istenebilir. Bu nedenle vekâletname yurt dışında imzalanmadan önce metninin Türkiye'deki işlem için uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları açısından vekâletnamenin doğrudan bir Türk Konsolosluğunda (Türk Konsolosluğu) düzenlenmesi daha pratik olabilir. Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletname Türkiye'de kullanılmak üzere Türkçe hazırlanır ve Türk makamlarında kullanılmadan önce ayrıca apostil yaptırılmasını gerektirmez.

Bu husus özellikle boşanma kararının temininin daha kapsamlı bir işlemin yalnızca ilk aşaması olduğu durumlarda önemlidir. Doğru hazırlanmış bir vekâletname sayesinde belgenin temini, tasdiki, apostil veya konsolosluk tasdiki, tercümesi ve kurye ile gönderimi kişinin Türkiye'ye gelmesine gerek kalmadan organize edilebilir.

Türk boşanma belgelerine yurt dışında neden ihtiyaç duyulur?

En yaygın nedenlerden biri yeniden evlenmedir. Türkiye'de boşanmış ve daha sonra başka bir ülkede evlenmek isteyen kişinin önceki evliliğinin hukuken sona erdiğini kanıtlaması gerekebilir. Ülkeye göre boşanma kararı, kesinleşme şerhi, nüfus kayıt örneği, güncel medeni durum belgesi veya bunların birkaçı birlikte talep edilebilir.

Boşanma belgeleri göçmenlik ve vatandaşlık işlemlerinde de sıkça istenir. Özellikle medeni hâlin oturma hakkını, aile birleşimini, vatandaşlık başvurusunu veya çocukların kimlik bilgilerini etkilediği durumlarda göçmenlik makamı başvuru sahibinin evlilik ve boşanma geçmişinin tamamını görmek isteyebilir.

Boşanma, soyadı değişikliğinin açıklanması açısından da önemli olabilir. Kişinin mevcut pasaportundaki isim doğum belgesi, önceki evlilik belgesi, diploma veya başka bir resmî kayıttaki isimle uyuşmuyorsa boşanma kararı ve ilgili medeni hâl belgeleri eski ve yeni isimler arasındaki belge zincirini kurmaya yardımcı olabilir.

Miras işlemleri de yaygın bir başka kullanım alanıdır. Yurt dışındaki bir mahkeme, noter veya miras makamının kişinin ölüm tarihinde murisle hâlen evli olup olmadığını belirlemesi gerekebilir. Böyle bir durumda boşanma kararının kesinleştiği tarih özellikle önem taşır.

Aynı boşanma dosyasında velayet, çocukla kişisel ilişki kurulması veya nafaka gibi konulara ilişkin kararlar da bulunabilir. Bu belgelerin de ayrı uluslararası kullanım alanları olabilir ve ayrıca temin edilip tasdik edilmeleri gerekebilir.

Boşanma sonrası velayet ve çocuklarla ilgili kararlar

Türk boşanma kararı velayet hakkında bir hüküm içerebilir veya velayet daha sonra ayrı bir mahkeme kararıyla düzenlenmiş olabilir. Yurt dışında yaşayan bir ebeveynin bu belgeye okul kaydı, göçmenlik işlemleri, oturma izni başvurusu, sağlık işlemleri, pasaport işlemleri veya ebeveynlik yetkisinin kanıtlanması gereken başka bir işlem için ihtiyacı olabilir.

Velayet kararı da adli bir belgedir. Yurt dışında kullanılacaksa yine aynı temel soruların cevaplanması gerekir: eldeki suret resmî kullanım için uygun mu, kesinleşme gerekiyorsa karar kesinleşmiş mi, hedef ülkede apostil mi yoksa başka bir tasdik prosedürü mü uygulanıyor ve hangi tercüme şekli kabul ediliyor?

Ancak belgenin tasdik edilmesi ile kararın hukuki sonuçlarının başka bir ülkede tanınması birbirinden farklıdır. Apostil, belgenin yetkili bir makamdan düzenlendiğini doğrular; başka bir ülkenin velayet kararını tanıyacağını veya uygulayacağını tek başına garanti etmez.

Nafaka kararları

Aynı ayrım nafaka kararları için de geçerlidir. Nafakaya ilişkin bir Türk mahkeme kararı yurt dışında kullanılmak üzere temin edilebilir, tasdik edilebilir ve tercüme edilebilir; ancak nafaka yükümlülüğünün başka bir ülkede icra edilmesi ayrı bir hukuki konudur.

Yabancı ülkedeki işlemin niteliğine göre ilgili makam kararın yanında kararın kesinleştiğini veya icra edilebilir olduğunu gösteren belgeyi de isteyebilir. Uluslararası nafaka alacaklarının tahsiline ilişkin kurallar kapsamında başka belgeler de gerekebilir.

Schmidt & Schmidt işlemin belge tarafında — mahkeme kararının temini, tasdik, tercüme ve teslimat — yardımcı olabilir. Ancak nafaka talebinin başka bir ülkede tanınması veya icra edilmesi, uygulanacak hukuk ve uluslararası anlaşmalar çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Türkiye'de kullanılacak yabancı boşanma kararları

Tersi durum da aynı derecede önemlidir. Bir Türk vatandaşı Almanya, Rusya, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık veya başka bir ülkede boşanmış olabilir; ancak yabancı boşanma Türkiye'de usulüne uygun şekilde işleme alınana kadar kişi Türk nüfus kayıtlarında hâlâ evli görünebilir.

Türk makamlarına herhangi bir belge sunulmadan önce yabancı boşanma belgesi dikkatle incelenmelidir. Hangi belgenin düzenlendiği, kararın kesinleşip kesinleşmediği ve kesinleşmenin kararın üzerinde açıkça görülüp görülmediği belirlenmelidir. Kesinleşme karardan anlaşılamıyorsa yabancı mahkeme veya makamdan ayrıca kesinleşme belgesi ya da başka bir resmî teyit alınması gerekebilir.

Daha sonra belge Türkiye'de kullanılmak üzere hazırlanmalıdır. Lahey Apostil Sözleşmesi uygulanıyorsa apostil, yabancı belgenin düzenlendiği ülkede verilir. Yabancı bir boşanma kararı Türkiye'ye getirilerek Türk makamlarından apostil alınamaz. Apostil Sözleşmesi uygulanmıyorsa konsolosluk tasdiki veya başka bir tasdik prosedürü gerekebilir.

Yabancı belge usulüne uygun şekilde tasdik edildikten sonra, normalde Türk makamının kabul ettiği biçimde Türkçeye tercüme edilmesi gerekir. Bundan sonra belgenin Türkiye'de nüfus kayıtlarına işlenmesi veya tanınması süreci değerlendirilebilir.

Yabancı bir boşanma, tanıma davası açılmadan Türkiye'de tescil edilebilir mi?

Evet. Her yabancı boşanma için Türkiye'de ayrıca dava açılması gerekmez.

Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi; boşanma, evliliğin iptali, butlanı veya evliliğin mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin bazı yabancı adli veya idari kararların doğrudan Türk nüfus kayıtlarına işlenebilmesini sağlayan idari bir yol öngörmektedir.

Yabancı karar, verildiği ülkenin hukukuna göre yetkili bir adli veya idari makam tarafından verilmiş olmalı, kesinleşmiş bulunmalı ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Sunulan belgelerin de ilgili tasdik ve tercüme şartlarını karşılaması gerekir.

Taraflar şahsen veya vekilleri aracılığıyla başvurabilir. Mevcut düzenlemeye göre ayrıca taraflardan birinin vefat etmiş veya yabancı ülke vatandaşı olması hâlinde, diğer taraf Türk vatandaşıysa bu kişi veya vekili tek başına başvurabilir; ancak diğer kanuni şartların da yerine getirilmesi gerekir.

Bu hüküm özellikle uluslararası evlilikler açısından önemlidir. Örneğin yabancı eşiyle yurt dışında boşanan bir Türk vatandaşı, eski eşin mutlaka Türkiye'ye gelerek tanıma davasına katılması gerektiğini varsaymamalıdır. Duruma ve mevcut belgelere bağlı olarak boşanmanın idari yolla nüfus kayıtlarına işlenmesi mümkün olabilir.

Yurt dışındaki başvurular yetkili Türk dış temsilciliklerine, Türkiye'deki başvurular ise bu işlem için yetkilendirilmiş nüfus müdürlüklerine yapılır.

Yabancı boşanmanın tescili için hangi belgeler gerekir?

Gerekli belgeler, kararın verildiği ülkeye ve yabancı kararın niteliğine göre değişir. Ancak dosyanın temelini yabancı boşanma kararı ve kararın kesinleştiğini güvenilir şekilde gösteren belge oluşturur.

Kesinleşme kararda açıkça gösterilmiyorsa ayrıca resmî bir kesinleşme belgesi gerekebilir. Bu belgenin de ayrıca apostillenmesi veya konsolosluk tasdikinden geçirilmesi ve Türkçeye tercüme edilmesi gerekebilir.

Kimlik belgelerinin de sunulması gerekir. Yabancı pasaport kullanılıyorsa Türkçe tercümesi istenebilir. Başvuru bir temsilci aracılığıyla yapılacaksa vekâletnamenin, özel vekâletnameye ilişkin hükümler dahil olmak üzere bu prosedür için aranan şartlara uygun olması gerekir.

Bu nedenle en verimli yol, tercüme veya tasdik siparişi verilmeden önce yabancı kararın incelenmesidir. Belgede eksiklik varsa, dosyanın geri kalanı hazırlandıktan sonra sorunun ortaya çıkması yerine eksik belgeyi önceden kaynak ülkeden temin etmek genellikle daha doğru olur.

Boşanmanın tescili, karardaki tüm hükümlerin tanınması ve tenfizi anlamına gelmez

Bu ayrım uluslararası boşanma işlemlerinde sıkça karışıklığa yol açar.

Yabancı boşanmanın idari olarak nüfus kayıtlarına işlenmesi esas olarak evliliğin sona erdiğinin kayda geçirilmesi ve kişinin Türkiye'deki medeni hâlinin güncellenmesiyle ilgilidir. Ancak yabancı boşanma kararı yalnızca evliliğin sona ermesine ilişkin hükümler içermeyebilir.

Kararda velayet, çocuk veya eş nafakası, çocukla kişisel ilişki, malvarlığı hakları, mali tazminat veya başka yükümlülükler de düzenlenmiş olabilir. Türk nüfus kaydının tarafların boşandığını gösterecek şekilde güncellenmesi, bu hükümlerin tamamını Türkiye'de otomatik olarak icra edilebilir hâle getirmez.

Bu hükümlerin Türkiye'de hukuken tanınması veya icra edilmesi gerekiyorsa Türk milletlerarası özel hukukuna göre ayrıca tanıma veya tenfiz davası gerekebilir. Böyle bir durumda yabancı karar, kesinleşme belgesi, tasdik belgeleri, tercüme, tebligat belgeleri, vekâletnameler ve diğer destekleyici belgeler mahkeme dosyasının bir parçası hâline gelebilir.

Schmidt & Schmidt gerekli resmî belgelerin temini ve hazırlanması konusunda yardımcı olabilir. Hukuki temsil veya mahkemeye başvuru gereken durumlarda yargısal işlemler usulüne uygun şekilde yetkilendirilmiş bir avukat tarafından yürütülmelidir.

Yabancı boşanmanın tescili reddedilirse ne olur?

İdari tescil başvurusunun reddedilmesi, yabancı boşanmanın Türkiye'de hiçbir hukuki sonuç doğuramayacağı anlamına gelmez.

Doğrudan nüfus kayıtlarına tescil için aranan şartlar yerine getirilemiyorsa yetkili Türk mahkemesine tanıma veya kararın icrası da gerekiyorsa tenfiz için başvurmak mümkün olabilir.

Bu aşamada belge dosyasının eksiksiz ve doğru hazırlanmış olması özellikle önemlidir. Yabancı karar usulüne uygun resmî biçimde sunulmalı, kesinleştiği kanıtlanmalı ve tasdik ile tercüme Türk makamlarının şartlarına uygun olmalıdır. Somut olaya göre tebligata veya diğer usul işlemlerine ilişkin ek deliller de gerekebilir.

Bu nedenle tanıma davasını nihayetinde bir avukat yürütecek olsa bile, doğru belgelerin önceden temin edilip hazırlanması ayrı bir pratik süreçtir ve çoğu zaman önceden organize edilebilir.

Schmidt & Schmidt boşanma belgeleri konusunda nasıl yardımcı olabilir?

Schmidt & Schmidt, resmî belgelerin temini ve uluslararası kullanıma hazırlanması konusunda uzmanlaşmıştır. Boşanmayla ilgili işlemlerde her iki yönde de hizmet verebiliriz: yurt dışında kullanılacak Türk belgelerini temin edip tasdik ettirebilir, Türkiye'de kullanılacak yabancı boşanma belgelerinin teminini ve hazırlanmasını organize edebiliriz.

Tipik bir işlem, yalnızca eski bir Türk boşanma kararının taranmış kopyasıyla başlayabilir. Belgenin yeterli olup olmadığını, kesinleşme şerhinin eksik olup olmadığını, yeni bir onaylı suret gerekip gerekmediğini ve hedef ülke için hangi tasdik prosedürünün uygulanacağını belirleyebiliriz.

Boşanma yurt dışında gerçekleşmişse belgeler Türkiye'ye ulaşmadan önce kaynak ülkedeki belge sürecinin organize edilmesine yardımcı olabiliriz. Bu hizmet; yeni bir boşanma belgesi veya mahkeme kararının teminini, kesinleşme belgesinin alınmasını, apostil veya konsolosluk tasdikini, uluslararası kurye teslimatını, tercümeyi ve gerektiğinde noter tasdikini kapsayabilir.

Duruma göre hizmetlerimiz şunları içerebilir:

• Türk mahkemelerinin verdiği boşanma kararlarının onaylı suretlerinin ve ilgili mahkeme belgelerinin temini;
• eski mahkeme dosyalarının ve belgelerin adli arşivlerde bulunması;
• kesinleşme şerhinin kontrol edilmesi veya temin edilmesi;
• Türk adli veya idari belgeleri için apostil alınması;
• Apostil Sözleşmesi'nin uygulanmadığı durumlarda konsolosluk tasdikinin organize edilmesi;
• başka bir uluslararası tasdik rejiminin uygulanıp uygulanmadığının kontrol edilmesi;
• yabancı boşanma belgelerinin ve kesinleşme belgelerinin temini;
• yurt dışında apostil veya legalizasyon işlemlerinin organize edilmesi;
• velayet, nafaka, medeni hâl ve isim değişikliğiyle ilgili belgelerin uluslararası kullanıma hazırlanması;
• tercüme ve noter tasdiki;
• uluslararası kurye teslimatı.

Elinizde zaten bir boşanma kararı varsa mutlaka yeni bir suret almanız gerekmez. Önce mevcut belge incelenmelidir. Birçok durumda hâlihazırda hangi belgenin kullanılabileceğinin belirlenmesi hem zaman kazandırır hem de gereksiz tasdik masraflarını önler.

Sonraki adım

Elinizde bulunan belgelerin taranmış kopyalarını bize gönderin ve şu bilgileri belirtin:

• boşanmanın nerede gerçekleştiği;
• boşanmanın yaklaşık olarak ne zaman gerçekleştiği;
• belgenin hangi ülkede kullanılacağı;
• boşanma kararının tamamının elinizde olup olmadığı;
• belgede kesinleşme şerhi bulunup bulunmadığı;
• belge temini, apostil, konsolosluk tasdiki, tercüme veya tüm işlemleri kapsayan bir hizmete ihtiyacınız olup olmadığı.

Tasdik veya tercüme işlemlerine başlamadan önce belgeleri inceleyerek hangi prosedürün uygulanması gerektiğini belirleyeceğiz.

Türkiye'de boşanma belgeleri ve apostil hakkında sık sorulan sorular