Rusya Federasyonu'nda düzenlenmiş bir resmi belgeyi yurt dışında —örneğin evlilik, eğitim, çalışma izni, vatandaşlık başvurusu veya ticari faaliyetler için— kullanmanız gerekiyorsa, kural olarak Apostil şerhi almanız gerekir. Rusya Federasyonu, 5 Ekim 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi'ne (Lahey Apostil Sözleşmesi) 31 Mayıs 1992 tarihinden bu yana taraftır.
Apostil, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi uyarınca resmi bir belgedeki imzanın gerçekliğini, belgeyi imzalayan kişinin sıfatını ve varsa belge üzerindeki mühür veya damganın doğruluğunu onaylayan resmi bir tasdik şerhidir.
Sözleşme uyarınca, taraf devletlerden birinin resmi makamlarınca düzenlenen ve Apostil şerhi taşıyan belgeler, diğer tüm taraf devletlerde (günümüzde 125'ten fazla ülke) ayrıca konsolosluk tasdikine gerek kalmaksızın geçerlidir. Aynı kural, Rusya Federasyonu'nda kullanılacak yabancı belgeler için de geçerlidir.
Rusya'da Apostil, Rusça dilinde dikdörtgen bir kaşe şeklinde uygulanır; üzerinde zorunlu olarak «Apostille» başlığı ve Fransızca olarak Lahey Sözleşmesi'ne atıf («Convention de La Haye du 5 octobre 1961») yer alır. Kaşede belgeyi imzalayan yetkilinin bilgileri, düzenlenme tarihi, Apostil kimlik numarası ile işlemi yapan makamın imza ve mührü bulunur.
Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan ülkelerde kullanılacak resmi belgeler için ise çok aşamalı konsolosluk tasdiki prosedürü uygulanmaya devam etmektedir.
Rusya'da Hangi Belgeler İçin Apostil Alınabilir?
| Apostil Verilebilen Belgeler | Apostil Verilemeyen Belgeler |
|---|---|
| Rusya Federasyonu Birleşik Devlet Tüzel Kişiler Sicili (EGRYUL) kayıt örnekleri ve vergi mükellefiyet belgeleri | Çalışma karneleri, askerlik cüzdanları |
| Nüfus kayıt belgeleri: Doğum, ölüm, evlilik ve boşanma belgeleri | Pasaportlar ve eşdeğer kimlik belgeleri |
| Noter tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler (vekaletnameler, vasiyetnameler, muvafakatnameler, beyannameler) | Diplomatik temsilcilikler veya konsolosluk birimleri tarafından düzenlenen belgeler |
| Adli sicil kayıtları / Sabıka kaydı yoktur belgeleri | Ticari veya gümrük işlemleriyle doğrudan ilgili belgeler (sözleşmeler, faturalar) |
| Mahkeme kararları, onaylı suretleri ve icra belgeleri* | Rusya Federasyonu mevzuatına aykırı olan veya devlet menfaatlerine zarar verebilecek belgeler |
| Noter onaylı belge suretleri ve noter tasdikli tercümeler | |
| Rusya Federasyonu devlet arşivleri tarafından düzenlenen resmi belgeler | |
| Eğitim belgeleri: Lise diplomaları, sertifikalar, üniversite diplomaları |
* Mahkeme kararları resmi olarak noter belgesi niteliğinde değildir ve yalnızca Adalet Bakanlığı veya ilgili bölge müdürlükleri tarafından apostillenebilir. Mahkeme kararının apostillenmesi genellikle yabancı uyruklu biriyle evlilik, uluslararası mahkemelere başvuru veya çocuğun yurt dışına çıkışı gibi işlemlerde gereklidir.
Apostil şerhinin kendi geçerlilik süresi sınırsızdır. Ancak belgenin sunulacağı yabancı kurum, dayanak belgenin düzenlenme tarihine ilişkin süre kısıtlaması (örneğin adli sicil kaydı veya ticaret sicil gazetesi için 3 ila 6 ay) uygulayabilir.
Rusya'da Apostil Vermeye Yetkili Makamlar
Rusya'da Apostil düzenlenmesi, bölgesel ve kurumsal yetki ilkesine tabidir. Belirli bir bölgede düzenlenen belgeler kural olarak yalnızca o bölgedeki yetkili makam tarafından apostillenebilir (eğitim belgeleri bu kuralın istisnasıdır):
- Nüfus Müdürlükleri (Bölgesel ZAGS Birimleri) – İlgili bölgedeki ZAGS birimleri tarafından düzenlenen nüfus belgelerini (doğum, evlilik, boşanma, ölüm belgeleri ve nüfus kayıt örnekleri) apostiller.
- Rusya Federasyonu Adalet Bakanlığı (Bölge Başmüdürlükleri) – Noter belgelerini (vekaletnameler, muvafakatnameler, vasiyetnameler), noter onaylı suret ve tercümeleri ile bölgedeki mahkeme ve adli makamların belgelerini apostiller.
- Rusya Federasyonu İçişleri Bakanlığı (MVD Ana Bilgi Analiz Merkezi GIAC ve Bölge Bilgi Merkezleri) – İçişleri Bakanlığı birimlerince düzenlenen adli sicil kayıtları, itibar iadesi ve arşiv belgelerine Apostil verir.
- Rusya Federasyonu Savunma Bakanlığı – Savunma Bakanlığı arşiv kurumlarınca düzenlenen askerlik hizmetine ilişkin belgelere Apostil verir.
- Federal Eğitim ve Bilim Denetleme Servisi (Rosobrnadzor) ve Bölgesel Eğitim Bakanlıkları – Devlet eğitim belgelerini ve akademik unvan diplomalarını apostiller (belgenin düzenlendiği yerden ve başvuru sahibinin ikametgahından bağımsız olarak).
- Federal Arşiv Ajansı (Rosarchiv) ve Bölgesel Arşiv Kurumları – Devlet arşivleri tarafından verilen arşiv belgeleri, suretler ve kayıt örneklerini apostiller.
Rusya'da Apostil İşlemleri İçin Özel Şartlar ve Gereklilikler
- Eski Tip Belgeler (SSCB Dönemi): Nüfus müdürlükleri, Sovyetler Birliği döneminde düzenlenmiş orijinal belgelerin apostillenmesini (özellikle mührün okunaksız olması veya kurum adlarının değişmiş olması nedeniyle) reddedebilir. Bu durumda öncelikle güncel Rus formatında yeni bir suret (duplikat) çıkarılması gerekir.
- Belgelerin Fiziksel Durumu: Apostil, orijinal belgelere veya noter onaylı suretlere tatbik edilir. Belgelerin yıpranmamış olması, mühür ve imzaların net biçimde okunabilmesi ve üzerinde sonradan eklenmiş not, işaret veya etiket bulunmaması şarttır. Lamine edilmiş (PVC kaplı) belgelere Apostil yapılamaz.
- Orijinal Belge ve Noter Onaylı Suret Farkı: Adalet Bakanlığı tarafından noter onaylı bir suret üzerine Apostil vurulduğunda, yalnızca noterin imzası ve mührü onaylanmış olur; belgenin aslının doğruluğu onaylanmaz. Başta Türkiye ve Almanya olmak üzere pek çok ülke, nüfus belgeleri için Apostilin mutlaka belge aslı üzerinde olmasını şart koşmaktadır.
- Bölgesel Yetki Kuralı: Nüfus belgeleri ve noter işlemleri yalnızca düzenlendikleri veya onaylandıkları Rusya Federasyonu idari biriminde (bölgesinde) apostillenebilir.
Rusya'da Elektronik Apostil (E-Apostil) ve Apostil Sicili
Rusya Federasyonu'nda resmi belgelerin elektronik ortamda apostillenmesine yönelik bir sistem de faaliyet göstermektedir. Başvurular ve taramalar «Gosuslugi» portalı üzerinden çevrimiçi olarak iletilip nitelikli elektronik imza (QES) ile imzalanabilmektedir. Düzenlenen belgeye QR kodlu dijital Apostil eklenir.
Önemli Pratik Uyarı: Gosuslugi portalına ve Rus kamu kurumlarının internet sitelerine yurt dışından erişim çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Ayrıca Türkiye'deki ve Avrupa ülkelerindeki resmi makamlar, ıslak mühürlü kağıt belge sunulmadığı sürece yalnızca elektronik ortamda düzenlenen apostilleri genellikle kabul etmemektedir.
Apostil Sicilinden Çevrimiçi Doğrulama: Geleneksel ve elektronik apostillerin gerçekliği çevrimiçi olarak doğrulanabilir; örneğin nüfus belgeleri için Federal Vergi Servisi'nin (FNS / ZAGS) merkezi sicili üzerinden QR kod okutularak veya Apostil numarası ile tarihi girilerek sorgulama yapılabilir.
Tasdik Muafiyeti (Minsk Sözleşmesi)
Hukuk, Aile ve Ceza İşlerinde Adli Yardımlaşma ve Hukuki İlişkiler Sözleşmesi'nin (Minsk Sözleşmesi) 13. maddesi uyarınca, taraf devletler arasında belgeler Apostil veya konsolosluk tasdikinden muaftır. Sözleşmeye taraf ülkeler arasında Belarus, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moldova, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan yer almaktadır.
Bunun yanı sıra Rusya'nın Bulgaristan, Macaristan, Polonya, Romanya ve Çekya gibi ülkelerle tasdik zorunluluğunu teorik olarak kaldıran ikili adli yardımlaşma anlaşmaları bulunmaktadır; ancak uygulamada bu ülkelerin makamları da Rus belgeleri üzerinde giderek daha sık Apostil talep etmektedir.
Belirli Belge Türlerine İlişkin Özel Hususlar
Eğitim Belgeleri (Üniversite Diplomaları ve Lise Mezuniyet Belgeleri)
Rus üniversite diplomaları ve okul mezuniyet belgeleri hem aslı üzerinden (Rosobrnadzor veya bölgesel eğitim bakanlıkları aracılığıyla) hem de noter onaylı sureti üzerinden (Adalet Bakanlığı aracılığıyla) apostillenebilir. Belge aslının apostillenmesi sırasında Federal Eğitim Belgeleri Sicili (FRDO) üzerinden veya doğrudan ilgili eğitim kurumuna yazı yazılarak doğrulama yapılması zorunludur.
Adli Sicil Kayıtları (Sabıka Kaydı Belgeleri)
Rusya Federasyonu İçişleri Bakanlığı (MVD) tarafından düzenlenen adli sicil kaydı, isteğe bağlı olarak belge aslı üzerinden (İçişleri Bakanlığı birimleri aracılığıyla) veya noter onaylı sureti üzerinden (Adalet Bakanlığı aracılığıyla) apostillenebilir. Yabancı makamlar adli sicil kayıtlarını genellikle düzenlenme tarihinden itibaren 3 ila 6 ay süreyle kabul ettiğinden, Apostil işleminin belge alındıktan hemen sonra yapılması önerilir.
Ticari ve Şirket Belgeleri
Ticaret sicil kayıt örnekleri (EGRYUL), devlet tescil belgeleri (OGRN), vergi kayıt belgeleri (INN), şirket ana sözleşmesinin noter onaylı suretleri ve şirket vekaletnameleri standart şekilde apostillenebilir. Buna karşılık sözleşmeler, faturalar veya menşe şahadetnameleri gibi doğrudan ticari belgeler apostillenemez; bu belgeler için noter onaylı suret apostillenir ya da Rusya Federasyonu Ticaret ve Sanayi Odası (TPP RF) onayının ardından konsolosluk tasdiki yoluna gidilir.
Rusya'da İşlem Süreleri ve Resmi Devlet Harçları
Rusya Federasyonu Vergi Kanunu uyarınca Apostil düzenlenmesi için ülke genelinde sabit bir devlet harcı (Госпошлина) uygulanmaktadır. Yasal işlem süreleri ise başvurulan makama göre değişiklik gösterir:
| Yetkili Makam / Belge Türü | Yasal İşlem Süresi | Resmi Ücret (Devlet Harcı) |
|---|---|---|
| Nüfus Müdürlükleri (ZAGS) – Nüfus kayıt belgeleri | 5 iş günü (başvuru kabulünden itibaren) | Belge başına 2.500 RUB |
| Adalet Bakanlığı (Minjust) – Noter belgeleri ve suretler | 5 iş günü (başvuru kabulünden itibaren) | Belge başına 2.500 RUB |
| İçişleri Bakanlığı (MVD) – Adli sicil kayıtları | 5 iş günü (başvuru kabulünden itibaren) | Belge başına 2.500 RUB |
| Eğitim Makamları (Rosobrnadzor) – Diploma ve sertifikalar | 5 iş günü (üniversite / FRDO doğrulaması gerektiğinde 30–45 iş gününe kadar) | Belge başına 2.500 RUB |
Not: Resmi devlet harçlarına ve kurum işlem sürelerine; duruma göre noter tasdik masrafları, varsa yeni belge (duplikat) temini, tercüme ve uluslararası kurye gönderim ücretleri ile süreleri eklenir.
Rusya'da Konsolosluk Tasdiki
Konsolosluk tasdiki, hukuki bir belgenin kullanılacağı ülkenin hukuk düzeninde tam geçerlilik kazanması amacıyla, hedef ülkenin diplomatik temsilciliği veya konsolosluğu tarafından onaylanması işlemidir.
Bir belgenin Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf olmayan bir ülkede (örneğin Birleşik Arap Emirlikleri, Katar veya Tayland) kullanılması gerekiyorsa konsolosluk tasdiki yaptırılması zorunludur. Taraf devletlerin tam listesine buradan ulaşabilirsiniz.
Bu süreç genellikle beş aşamadan oluşur:
- Belge suretinin Rus noter tarafından onaylanması;
- Belgenin hedef ülkenin resmi diline tercüme edilmesi;
- Noterin imza ve mührünün Rusya Federasyonu Adalet Bakanlığı tarafından onaylanması;
- Belgenin Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Dairesi tarafından tasdik edilmesi;
- Belgenin hedef ülkenin Rusya'daki büyükelçiliği veya konsolosluğu tarafından nihai olarak onaylanması.
Önemli Kural: Rusya Federasyonu Adalet Bakanlığı, yurt dışındaki bir Rus büyükelçiliği veya konsolosluğu tarafından düzenlenmiş belgeleri onaylamaz. Bu durumda konsolosluk tasdiki sürecine başlamadan önce belgenin yeni bir örneğinin (duplikat) doğrudan Rusya'dan temin edilmesi gerekir.
Konsolosluk tasdiki yapılmış bir belge yalnızca onay kaşesini vuran diplomatik temsilciliğin ait olduğu ülkede hukuki geçerlilik kazanır. Apostilden farklı olarak, Rusya Federasyonu Ticaret ve Sanayi Odası (TPP RF) tarafından ön onayı yapılmak kaydıyla ticari belgeler de bu yöntemle tasdik edilebilir.
Apostil ve Konsolosluk Tasdiki Arasındaki Farklar
| Kriter | Apostil | Konsolosluk Tasdiki |
|---|---|---|
| Hukuki Geçerlilik | 1961 Lahey Sözleşmesi'ne taraf olan tüm ülkelerde (Türkiye ve AB ülkeleri dahil) geçerlidir. | Taraf devletlerden en az birinin sözleşmeye üye olmadığı veya katılımına itiraz ettiği ülkeler arasında uygulanır. |
| İşlem Süreci | Orta: Rusya'daki yetkili Apostil makamına başvuru yeterlidir. | Yüksek: Noter, Adalet Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve hedef ülke konsolosluğunun sırayla onayını gerektirir. |
| Ön Tasdik | Orijinal belgeler için gerekli değildir. | Zorunludur (Adalet Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı onayları). |
| Hedef Ülke Konsolosluğu Onayı | Gerekli değildir. | Tasdik sürecinin zorunlu ve son aşamasıdır. |
Rusya Federasyonu'nun Tüm Bölgelerinde Apostil ve Tasdik Hizmeti
Katı bölgesel yetki kuralı nedeniyle yerel nüfus müdürlükleri veya noterler tarafından düzenlenen belgeler yalnızca o bölgedeki yetkili makamda apostillenebilir. Geniş lojistik ağı sayesinde Schmidt & Schmidt, Rusya'nın 89 bölgesinin tamamında belge temini, Apostil ve konsolosluk tasdiki hizmeti sunmaktadır:
- Merkez ve Kuzeybatı Federal Bölgeleri: Moskova ve Moskova Oblastı, Sankt-Peterburg ve Leningrad Oblastı, Yaroslavl, Voronej, Kaliningrad, Murmansk.
- Volga Bölgesi ve Güney Rusya: Kazan (Tataristan Cumhuriyeti), Nijni Novgorod, Samara, Rostov-na-Donu, Krasnodar, Soçi, Volgograd.
- Ural ve Sibirya: Yekaterinburg, Çelyabinsk, Novosibirsk, Krasnoyarsk, Omsk, Tümen.
- Uzak Doğu: Vladivostok, Habarovsk, Yakutsk.
Rusya'ya bizzat seyahat etmenize veya yerel temsilci aramanıza gerek yoktur: Kurye servisimiz orijinal belgenizi dünyanın neresinde olursanız olun adresinizden teslim alır, uzmanlarımız ilgili Rus bölge makamında işlemleri tamamlar ve belgelerinizi doğrudan adresinize teslim eder.
Rusya'dan Belge (Duplikat) Temini
Önemli belgeleriniz kaybolduysa, yıprandıysa, Sovyet döneminden kalmaysa veya güncel tarihli yeni bir suret talep ediliyorsa; Rusya'dan uzaktan başvuru ile yeni belgelerinizi (doğum, evlilik, boşanma veya bekarlık belgesi vb.) temin ediyor ve uluslararası kurye ile dünyanın her yerine ulaştırıyoruz.
Yeni suret (duplikat) başvurusu için gerekli belgeler: Mevcut belgenin bilgileri veya kopyası, pasaport fotokopisi ve noter onaylı vekaletname.
Rusya Belgelerinin Noter Onaylı ve Yeminli Tercümesi
Rusya'dan alınan belgeler Rusya'da noter onaylı olarak tercüme edilebileceği gibi, Türkiye'de yeminli tercüman tarafından çevrilip Türk noteri tarafından da onaylanabilir.
Tercümenin ayrıca apostillenmesi gerekir mi? Rusya'da yapılıp noter tarafından onaylanan bir tercümenin yurt dışında geçerli olabilmesi için çoğu zaman ikinci bir Apostil (çifte apostil) gerekir. Türkiye'deki Nüfus Müdürlükleri, Göç İdaresi, mahkemeler ve noterler ise genellikle önce Rusça belgenin aslının Rusya'da apostillenmesini, ardından Türkiye'de noter onaylı yeminli tercüme yapılmasını tercih etmektedir.
Schmidt & Schmidt Üzerinden Başvuru Süreci Nasıl İşler?
- Ücretsiz Ön İnceleme: Belgelerinizin taramalarını ve kullanılacağı ülkeyi bize iletin. Ret riskini ortadan kaldırmak için belgenin durumunu, bölgesel yetkiyi ve uygunluğunu önceden kontrol ediyoruz.
- Şeffaf Teklif ve Lojistik: Gerçekçi işlem süresiyle birlikte net fiyat teklifimizi sunuyoruz. Gerekmesi halinde orijinal belgelerinizin uluslararası kurye ile adresinizden alımını organize ediyoruz (belge gönderimi).
- Rusya'da Resmi Takip: Uzmanlarımız başvuruyu ilgili ZAGS, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı veya Rosobrnadzor'a iletir ve tüm resmi harç ödemelerini gerçekleştirir.
- Kalite Kontrol ve Teslimat: Geri gönderim öncesinde apostillenmiş belgelerin taramalarını kontrolünüz için size iletiyor, ardından orijinalleri adresinize teslim ediyoruz.
Resmi Kaynaklar
- HCCH: 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi Tam Metni
- HCCH: Taraf Devletler Listesi ve Güncel Bildirimler
- HCCH: Rusya Federasyonu Yetkili Apostil Makamları
- Federal Vergi Servisi (FNS) / ZAGS: Nüfus Belgeleri ve Apostil Resmi Doğrulama Portalı
- Rosobrnadzor: Federal Eğitim ve Bilim Denetleme Servisi (FRDO Sicili)
Bilgiler Kasım 2026 itibarıyla güncellenmiştir. Başvuru öncesinde belgenin sunulacağı kurumdaki güncel gereklilikleri teyit etmeniz önerilir.